OpenAI-exodus, Chinese hersenchips & AI-prijsmanipulatie — The State of Tech

Linda: Hallo, welkom bij The State of Tech, het is zondag 8 maart 2026. Ik ben Linda Duursma.

Siert: En ik ben Siert de Groot. En we hebben vandaag weer een volle agenda. Van ontslagen bij OpenAI tot hersenchips uit China, en van encryptiedoorbraken tot AI die je winkelprijzen bepaalt. We duiken er meteen in.

Het hoofd robotica van OpenAI stapt op uit protest tegen de militaire deal met het Pentagon.

Linda: We beginnen met OpenAI, want daar is het weer onrustig. Het hoofd van het roboticateam heeft gisteren zijn ontslag ingediend. De reden? De deal die OpenAI eerder deze week sloot met het Pentagon, om AI-modellen in te zetten op het geclassificeerde netwerk van het Amerikaanse ministerie van Defensie.

Siert: En dit is niet zomaar iemand die opstapt. Dit is de persoon die leiding gaf aan een van de meest ambitieuze afdelingen binnen OpenAI. De robotica-afdeling is strategisch cruciaal. Dat zo iemand publiekelijk zegt: hier doe ik niet meer aan mee — dat is een behoorlijk statement.

Linda: Zeker. En het past in een patroon, toch? We hebben de afgelopen jaren vaker gezien dat senior mensen bij OpenAI vertrekken vanwege principiële bezwaren. Eerst waren het zorgen over veiligheid en het tempo van ontwikkeling. Nu gaat het over de militaire inzet van AI.

Siert: Klopt. En het interessante is dat OpenAI oorspronkelijk een non-profit was met als missie: AI ontwikkelen voor de mensheid. Dan is de stap naar het Pentagon best een grote. Tegelijkertijd, andere techbedrijven zoals Google en Microsoft werken al jaren samen met defensie. Dus de vraag is: is OpenAI hier echt anders in, of groeien ze gewoon naar hetzelfde model toe?

Linda: Dat is de kernvraag. En intern zorgt het duidelijk voor spanning. Er zijn medewerkers die zeggen: wij zijn hier komen werken om de wereld beter te maken, niet om wapensystemen slimmer te maken. Maar er zijn ook stemmen die zeggen: als wij het niet doen, doet een ander het, en dan hebben we helemaal geen invloed op hoe het wordt ingezet.

Siert: Dat is het klassieke dilemma. En het raakt ook aan een bredere discussie. Want als AI steeds krachtiger wordt, wie bepaalt dan waar de grens ligt? Het bedrijf? De overheid? Of individuele werknemers die met hun voeten stemmen?

Linda: Dan gaan we naar iets heel anders, maar minstens zo belangrijk. Een doorbraak in encryptie die de manier waarop we AI en privacy combineren fundamenteel kan veranderen.

Een nieuw encryptieschema maakt het mogelijk om AI rechtstreeks op versleutelde data te laten rekenen — zonder die data ooit te ontsleutelen.

Siert: Ja, dit is echt fascinerend. Op de FHE.org conferentie — FHE staat voor Fully Homomorphic Encryption, oftewel volledig homomorfe encryptie — is een nieuw schema gepresenteerd. Het heet het Gentry-Lee schema, vernoemd naar Craig Gentry, de uitvinder van FHE, en zijn collega Lee van het bedrijf DESILO.

Linda: Oké, even voor luisteraars die nu denken: wat is homomorfe encryptie? Leg dat eens uit alsof ik er niks van weet.

Siert: In het kort: normaal gesproken moet je data ontsleutelen om er iets mee te kunnen doen. Als een AI-systeem je medische gegevens wil analyseren, moet het die data eerst kunnen lezen. En dat is precies het moment waarop je kwetsbaar bent. Homomorfe encryptie lost dat op. Het laat een computer berekeningen uitvoeren op versleutelde data, zonder die data ooit te ontsleutelen. Het resultaat krijg je ook versleuteld terug.

Linda: Dus het AI-systeem werkt met data die het letterlijk niet kan zien?

Siert: Precies zo. Maar het probleem was altijd: het was verschrikkelijk traag. Onpraktisch traag. En dit nieuwe vijfde-generatie GL-schema maakt het vele malen sneller, specifiek voor matrixvermenigvuldigingen. En dat is toevallig de kernoperatie van deep learning. Dus nu wordt Private AI — AI op versleutelde data — ineens een stuk realistischer.

Linda: En dat is enorm voor sectoren als zorg, financiën, overheid. Overal waar je gevoelige data hebt maar ook AI wilt inzetten.

Siert: Absoluut. Denk aan ziekenhuizen die AI willen gebruiken voor diagnoses, maar patiëntdata niet kunnen delen vanwege privacywetgeving. Of banken die fraudedetectie willen draaien zonder klantgegevens bloot te leggen. Dit soort technologie maakt dat mogelijk.

Linda: Even een kleine onderbreking. Luister je vaker naar The State of Tech? Druk dan op de likeknop en abonneer je — zo mis je nooit een aflevering. Het helpt ons enorm. Oké, verder.

Grok laat gebruikers hun eigen AI-agenten bouwen — met eigen persoonlijkheid, taken en instructies.

Linda: Elon Musk doet weer van zich spreken. Grok, het AI-platform van zijn bedrijf xAI, heeft een nieuwe functie uitgerold waarmee gebruikers hun eigen aangepaste AI-agenten kunnen bouwen.

Siert: En dit gaat een stap verder dan wat we kennen van bijvoorbeeld ChatGPT's custom instructions. Daar geef je één set instructies mee en die gelden voor al je gesprekken. Bij Grok kun je nu tot vier aparte agenten maken, elk met een eigen persoonlijkheid, een eigen focusgebied en eigen instructies.

Linda: Geef eens een voorbeeld. Hoe zou je dat gebruiken?

Siert: Stel, je maakt één agent die gespecialiseerd is in financieel advies, heel zakelijk en to-the-point. Een tweede agent is je reisplanner, die kent je voorkeuren, weet dat je niet van grote resorts houdt en liever een boutique hotel boekt. Een derde is misschien een soort onderzoeksassistent die wetenschappelijke papers samenvat. Elk met een compleet eigen karakter.

Linda: Dus het is eigenlijk alsof je een klein team van digitale medewerkers opbouwt?

Siert: Dat is precies de richting. En het interessante is dat dit specifiek voor Tesla-eigenaren ook voordelen biedt. Musk noemde expliciet dat je een agent kunt configureren voor voertuigonderzoek en onderhoudstips. Dat is slim, want het bindt Tesla-klanten nog steviger aan het xAI-ecosysteem.

Linda: Maar is dit echt zo uniek? OpenAI heeft GPTs, Google heeft Gems, Anthropic werkt aan iets vergelijkbaars.

Siert: Nee, het idee is niet uniek. Maar de uitvoering verschilt. Het feit dat je meerdere agenten naast elkaar kunt draaien met elk een echt apart profiel, dat is wel een stap vooruit. En het past in de bredere trend dat AI-platforms zich ontwikkelen van een enkele chatbot naar een soort persoonlijk AI-team. Dat is waar de hele industrie naartoe beweegt.

Linda: En voor gebruikers is de vraag natuurlijk: hoe goed werkt het in de praktijk? Want een agent met een eigen persoonlijkheid klinkt leuk, maar als die persoonlijkheid na drie berichten alweer vergeten is, schiet je er niet veel mee op.

Siert: Dat is een terecht punt. De belofte is groot, maar de uitvoering moet het waarmaken. We gaan het zien.

China wil hersenchips binnen vijf jaar breed beschikbaar maken voor het publiek.

Linda: Dan een onderwerp dat klinkt als sciencefiction, maar dat het absoluut niet meer is. China heeft aangekondigd dat het Brain-Computer Interface-technologie — dus directe koppelingen tussen het menselijk brein en computers — binnen drie tot vijf jaar breed wil uitrollen.

Siert: En dan hebben we het niet over een vaag vergezicht. Beijing heeft BCI's opgenomen in het nieuwe vijfjarenplan als strategische industrie. Dat zet het op hetzelfde niveau als kwantumcomputing, 6G en kernfusie. Als China iets in een vijfjarenplan zet, dan gaan er serieuze middelen naartoe.

Linda: Nu denken veel mensen bij hersenchips meteen aan Neuralink van — alweer — Elon Musk. Hoe verschilt de Chinese aanpak?

Siert: Groot verschil. Neuralink en andere Amerikaanse startups richten zich vooral op invasieve implantaten. Dat zijn chips die letterlijk in je hersenen worden geplaatst. China pakt het breder aan. Ze ontwikkelen invasieve, semi-invasieve én niet-invasieve varianten. Dus ook apparaten die je op je hoofd draagt zonder chirurgie.

Linda: En dat maakt het natuurlijk veel toegankelijker voor een breed publiek.

Siert: Inderdaad. Een operatie aan je hersenen, dat is nogal wat. Maar een niet-invasief apparaat dat hersenactiviteit kan lezen en vertalen naar commando's — dat verlaagt de drempel enorm. Denk aan toepassingen in de revalidatie, voor mensen met verlammingen, maar ook voor besturing van apparaten of communicatie.

Linda: Tegelijkertijd roept dit in China natuurlijk extra vragen op. We hebben het over een land met uitgebreide surveillance. Technologie die je gedachten kan lezen — dan krijg ik het toch een beetje benauwd.

Siert: Dat is de donkere kant, ja. En die zorgen zijn niet ongegrond. De ethische kaders rondom BCI's zijn wereldwijd nog nauwelijks ontwikkeld. Als deze technologie snel wordt uitgerold zonder stevige regulering, dan zijn de risico's voor privacy en autonomie enorm. Niet alleen in China, overal.

Linda: En de technologische race zelf is ook veelzeggend. Dit is weer een terrein waar China duidelijk maakt: wij willen niet volgen, wij willen leiden.

Siert: Zeker. En het dwingt andere landen, inclusief Europese, om na te denken: wat is onze strategie hier? Want als je te lang wacht, bepalen anderen de standaarden.

Amerikaanse staten willen AI-gestuurde prijsmanipulatie in winkels aan banden leggen.

Linda: Oké, iets dat iedere consument raakt. In de Verenigde Staten overwegen minstens twaalf staten om wetgeving in te voeren tegen zogeheten surveillance pricing. Dat is de praktijk waarbij winkels AI en algoritmes gebruiken om prijzen razendsnel aan te passen, specifiek gericht op individuele klanten.

Siert: En dit kennen we online al langer, hè. Iedereen die weleens een vlucht heeft geboekt, weet dat prijzen veranderen afhankelijk van wanneer je kijkt, op welk apparaat, soms zelfs of je eerder hebt gezocht. Maar nu komt dit ook in fysieke winkels. Met digitale prijskaartjes en camera's kunnen winkels prijzen in real-time aanpassen.

Linda: Wacht even — camera's? Dus een winkel ziet wie er binnenkomt en past op basis daarvan de prijs aan?

Siert: In theorie wel, ja. Als een systeem kan inschatten hoe oud je bent, hoe je gekleed bent, of je haast hebt, dan kan het de prijs aanpassen. En er zijn al voorbeelden van bedrijven die je batterijniveau op je telefoon gebruiken. Bijna leeg? Dan ben je misschien wanhopiger en betaal je meer voor die taxirit.

Linda: Dat is behoorlijk dystopisch als je er over nadenkt.

Siert: Daar heb je gelijk in. En daarom is er nu actie. In Pennsylvania ligt een wetsvoorstel dat zegt: de prijs van essentiële goederen mag maximaal één keer per 24 uur veranderen. Dat is een vrij simpele regel, maar het zou een enorm verschil maken. Geen dynamische prijzen meer voor brood, melk of medicijnen.

Linda: En dit raakt ook een breder punt over AI en macht. Wie heeft de informatievoordeel? Als een algoritme alles over jou weet — je koopgedrag, je locatie, je haast — en jij weet niks over hoe de prijs tot stand komt, dan is dat een fundamenteel ongelijke machtsverhouding.

Siert: En in Europa hebben we natuurlijk de AVG en strengere consumentenbescherming. Maar surveillance pricing is ook hier niet ondenkbaar. Digitale prijskaartjes zijn in Nederlandse supermarkten al realiteit. De technologie is er. De vraag is of de wetgeving meegaat.

Linda: En eerlijk gezegd, ik wil niet dat de Albert Heijn mij meer laat betalen voor mijn havermout omdat mijn telefoon bijna leeg is.

Siert: Niemand wil dat. En toch, zonder regulering is het technisch nu al mogelijk.

TSMC gaat achtduizend mensen aannemen in 2026, gedreven door de onverzadigbare vraag naar AI-chips.

Linda: We sluiten af met TSMC, de grootste chipfabrikant ter wereld. Het bedrijf heeft aangekondigd dit jaar achtduizend nieuwe medewerkers aan te nemen. De reden is simpel: de vraag naar AI-hardware explodeert.

Siert: En achtduizend mensen, dat is een fors aantal. TSMC is al de grootste werkgever in de Taiwanese halfgeleiderindustrie. Deze uitbreiding is gericht op opkomende technologieën, met name AI en big data. Nieuwe ingenieurs met een masterdiploma kunnen rekenen op een jaarsalaris van omgerekend zo'n zeventigduizend dollar. Dat is voor Taiwanese begrippen zeer aantrekkelijk.

Linda: En het laat zien hoe centraal TSMC blijft in de wereldwijde techketen. Bijna elke geavanceerde chip, of het nu van Nvidia is, Apple of AMD, wordt door TSMC geproduceerd.

Siert: En dat maakt die afhankelijkheid ook kwetsbaar. Er is geopolitieke spanning rondom Taiwan, en als TSMC om welke reden dan ook uitvalt, dan staat de hele mondiale techsector stil. Daarom bouwt TSMC ook fabrieken in de VS en Japan, om die risico's te spreiden.

Linda: Maar de kern van de innovatie blijft in Taiwan.

Siert: Voorlopig wel, ja. En deze aanwervingscampagne bevestigt dat. TSMC investeert zwaar in het aantrekken van toptalent, specifiek voor AI-toepassingen. Want de vraag naar rekenkracht voor AI-modellen groeit sneller dan de productiecapaciteit. Elk groot techbedrijf wil meer chips, en TSMC moet leveren.

Linda: En voor Europa is dit ook relevant. We proberen met de European Chips Act onze eigen halfgeleidercapaciteit op te bouwen, maar de realiteit is dat we nog jaren achterlopen op TSMC. Dit soort investeringen in talent en capaciteit — dat is waar het verschil wordt gemaakt.

Siert: Inderdaad. En het onderstreept ook waarom de chipindustrie zo strategisch belangrijk is geworden. Het is niet meer alleen een techverhaal, het is geopolitiek, het is economie, het is nationale veiligheid. Chips zijn het nieuwe olie.

Linda: Dat is een mooie samenvatting. Goed, daarmee zijn we aan het eind van de aflevering. Vandaag hadden we het over: het opstappen van OpenAI's roboticachef na de Pentagon-deal, een encryptiedoorbraak voor privacy-vriendelijke AI, Grok's aangepaste AI-agenten, China's ambitie met hersenchips, Amerikaanse staten die AI-prijsmanipulatie willen aanpakken, en TSMC dat duizenden nieuwe mensen aanneemt voor de AI-chiprace.

Siert: Meer weten of reageren? Ga naar thestateoftech.nl of mail ons op info@doorzetters.net.

Siert: State of Tech — de techwereld in 15 minuten.